Historia
PWK
Historia organizacji przygotowującej kobiety do służby pomocniczej, działalności społecznej i współudziału w obronie państwa w okresie międzywojennym.
Rozwój Przysposobienia Wojskowego Kobiet
Od pierwszych organizacji szkolnych po ogólnopolski ruch przygotowujący kobiety do zadań związanych z obronnością państwa.
Kobiece hufce szkolne
Upoważnienie do prowadzenia hufców w szkołach żeńskich i koedukacyjnych.
Utworzenie PWK
Przysposobienie Wojskowe Kobiet otrzymało status stowarzyszenia wyższej użyteczności publicznej.
Zarejestrowane członkinie
Przy około 700 tysiącach członkiń organizacji uczestniczących w ruchu PWK.
Od walk o niepodległość do szkolnych hufców
Lata 1918–1928
Wydarzenia lat 1918-1921 sprawiły, że w szeregach walczących o niepodległość Polski znalazły się również kobiety. Do 1926 roku władze państwowe nie dostrzegały znaczenia służby wojskowej kobiet w umacnianiu obronności państwa. Presja działaczek społecznych była jednak tak duża, że Organizacja Przysposobienia Kobiet do Obrony Kraju (OPdOK) działała, pod kierownictwem Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego (MWRiOP), w szkołach średnich i wyższych (ok. 3000 ochotniczek). Momentem przełomowym było dojście piłsudczyków do władzy. Marszałek Józef Piłsudski polecił utworzyć przy Państwowym Urzędzie Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego (PUWFiPW), Referat Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego Kobiet, który w 1935 roku przekształcono w Wydział Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego Kobiet. Na szczeblu urzędów okręgowych utworzono referaty WF i PW Kobiet. W 1928 roku OPKdOK uzyskało upoważnienie MWRiOP do prowadzenia kobiecych hufców szkolnych w szkołach żeńskich i koedukacyjnych.
Przysposobienie Wojskowe Kobiet i Pogotowie Społeczne
Organizacja, szkolenia i przygotowania w przededniu wojny
Na mocy rozporządzenia Rady Ministrów, 11 lutego 1939 roku, utworzono Przysposobienie Wojskowe Kobiet – stowarzyszenie wyższej użyteczności publicznej. W marcu tegoż roku, w Warszawie, odbył się Nadzwyczajny Walny Zjazd Przysposobienia Wojskowego Kobiet, podczas którego delegatki szesnastu organizacji kobiecych uchwaliły powołanie Pogotowia Społecznego Przysposobienia Wojskowego Kobiet. W szeregach PWK szkolono ochotniczki w dziedzinach przydatnych obronności oraz prowadzono obozy letnie. Do lipca 1939 roku w ruchu PWK uczestniczyło 57 organizacji skupiających 700 tys. członkiń. Zarejestrowanych członkiń PWK było ok. 47 tysięcy.
Powszechne przygotowanie kobiet do obrony kraju
Struktury, obozy, szkolenie i zaplecze materialne
W ówczesnej prasie szacowano, że w latach międzywojennych, przeszkolono około 1 mln kobiet. W tym czasie stworzono strukturę organizacyjną, wypracowano formy i metody pracy z ochotniczkami, powstała baza materialna w postaci terenów obozowych i sprzętu, świetlic i niezbędnego wyposażenia do zajęć sportowych i szkolenia paramilitarnego. Wielką zasługą OPKdOK, a później PWK było szerzenie w różnych środowiskach, często nie mających na co dzień styczności z wojskiem, idei powszechnego przygotowania społeczeństwa do obrony kraju. Na podkreślenie zasługują działania na rzecz podniesienia sprawności państwa w przededniu wojny 1939 roku.
Cele PWK określano następująco:
Cztery główne obszary działalności wskazane w materiale źródłowym.
Duch obywatelski
Krzewienie i rozwijanie ducha obywatelskiego, przygotowanie moralne kobiet do współudziału w obronie państwa przez zaprawienie ich do działalności społecznej oraz szerzenie znajomości obowiązków ciążących na obywatelach w zakresie obrony kraju w czasie pokoju i w czasie wojny.
Sprawność fizyczna
Podniesienie poziomu sprawności fizycznej kobiet.
Przygotowanie specjalistyczne
Wybranie kandydatek zdolnych do objęcia funkcji pomocniczych w wojsku i ich przygotowanie fachowe, przede wszystkim w służbach: sanitarnej, administracyjnej, łączności.
Organizacje społeczne
Przystosowanie w czasie pokoju organizacji społecznych, pracujących w powyższych działach, do zadań przypadających im w czasie wojny.
Historia PWK zachowana w opracowaniu dotyczącym państwowego systemu wychowania fizycznego i przysposobienia wojskowego
Na podstawie książki „Państwowy Urząd Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego 1927-1939” Piotra Rozwadowskiego.
Treść i cztery cele PWK przeniesiono z archiwalnej strony Stowarzyszenia.
Materiał archiwalny SRH „Wrzesień 39”
Dołącz do Stowarzyszenia i odkryj historię Września 1939 od środka
Szukamy osób gotowych zaangażować się w rekonstrukcję historyczną — niezależnie od doświadczenia. Zapewniamy szkolenie, wsparcie w kompletowaniu umundurowania i udział w inscenizacjach.
